« مفردات » گويد : از ريشه « خلق » گرفته شده است ( گويا به اين جهت كه انسان بهره‌هاى خود را متناسب خلق و خوى خود در اين جهان دريافت مىدارد ) . سپس مىگويد : « شما در كفر و نفاق و سخريه و استهزاء مؤمنان ، فرو رفتيد ، همانگونه كه آنها در اين امور فرو رفتند » ( * ( وَخُضْتُمْ كَالَّذِي خاضُوا ) * ) ( 1 ) . سرانجام پايان كار منافقان پيشين را براى هشدار به گروه منافقان معاصر پيامبر ص و همه منافقان جهان ، با دو جمله بيان مىكند : نخست اينكه : « آنها كسانى هستند كه همه اعمالشان در دنيا و آخرت بر باد رفته و مىرود ، و هيچ نتيجه مثبتى از آن عائدشان نمىگردد » ( * ( أُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فِي الدُّنْيا وَالآخِرَةِ ) * ) . ديگر اينكه « آنها زيانكاران حقيقى ، و خسران يافتگان واقعى هستند » ( * ( وَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ ) * ) . آنها ممكن است استفاده‌هاى « موقت » و « محدودى » از اعمال نفاق آميز خود ببرند ، ولى اگر درست بنگريم مىبينيم نه در زندگى اين دنيا از اين رهگذر طرفى مىبندند ، و نه در جهان ديگر بهره اى دارند ، همانگونه كه تاريخ اقوام پيشين اين واقعيت را روشن مىسازد كه چگونه نكبتهاى نفاق دامانشان را گرفت و آنها را به زوال و نابودى كشاند ، و عاقبت شوم و شرشان روشنگر سرنوشت آنها در جهان ديگر است . هنگامى كه مىبينيم آنها با آن همه امكانات ، و اموال و فرزندان ، به جايى

--> ( 1 ) جمله * ( كَالَّذِي خاضُوا ) * در واقع به معنى كالذى خاضوا فيه است ، و به تعبير ديگر تشبيه فعل منافقان امروز به فعل منافقان پيشين است ، همانگونه كه در جمله قبل بهره گيرى آنها را از نعمتها و مواهب الهى در راه شهوات ، به بهره گيرى منافقان پيشين تشبيه مىكند بنا بر اين تشبيه شخص به شخص نيست كه ناچار شويم « الذى » را به معنى « الذين » ( يعنى مفرد را به معنى جمع ) بگيريم ، بلكه تشبيه عمل به عمل است .